Bu Hafta, 12 Ocak–18 Ocak 2026 haftası, dünyanın farklı coğrafyalarında birbirinden kopuk gibi görünen ama aslında aynı zeminden beslenen protestolara sahne oldu. Ekonomik krizler, siyasal tıkanmalar, kimlik çatışmaları, çevre felaketleri ve göç baskısı… İşte gün gün, ülke ülke dünyanın nabzı.
İran‘da, rejim karşıtı hareketler, Haziran 2025’te yaşanan dış çatışmanın yarattığı otorite boşluğu ve derinleşen ekonomik çöküşle birleşerek devrimci bir nitelik kazanırken “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketi, salt bir sivil haklar talebinden öte, teokratik rejimin meşruiyetini hedef alan varoluşsal bir mücadeleye dönüştü.
Eş zamanlı olarak Türkiye, döviz kurundaki tarihi zirveler (USD/TRY 43.27) ve derinleşen yoksulluk sarmalında, tarım işçilerinden motosikletli kuryelere uzanan geniş bir yelpazede emek hareketlerine sahne olmuştur. İstanbul’da yaşanan çocuk cinayetleri gibi sosyal patlama noktaları, ekonomik krizin toplumsal şiddet üzerindeki çarpan etkisini gözler önüne seriyor.
Avrupa, tarihinin en büyük çiftçi ayaklanmalarından biriyle sarsılıyor. 25 yıllık müzakerelerin ardından 17 Ocak’ta Paraguay’da imzalanan AB-Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması, Fransa başta olmak üzere kıta genelinde tarım sektörünü sokağa döktü. Paris’in traktörlerle kuşatılması, küreselleşme karşıtı eylemlerin yeni bir evresini işaret ediyor.
Amerika kıtasında, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu kaçırmasıyla başlayan jeopolitik deprem, Güney Amerika sokaklarında ABD karşıtı gösterileri tetiklerken; ABD içinde göçmenlik bürosu (ICE) ajanlarının karıştığı ölümlü vakalar, federal hükümet ile sivil toplum arasında şiddetli çatışmalara yol açıyor.
Asya ve Afrika‘da ise temel dinamiği neoliberal politikaların yarattığı geçim sıkıntısı ve demokratik gerileme oluşturuyor. Güney Kore’de Seul hayatını felç eden otobüs grevi, Bangladeş’te tekstil işçilerinin ABD gümrük vergilerine isyanı ve Uganda’da şaibeli seçim sonuçlarına karşı gelişen muhalefet, küresel Güney’in tepkisini yansıtıyor.
2026’nın üçüncü haftası, tarih kitaplarına “Küresel Huzursuzluk Haftası” olarak geçmeye aday. İran’da rejim “Kadın, Yaşam, Özgürlük” sloganlarıyla sarsılırken, Paris traktörlerle kuşatıldı. İstanbul’da kuryeler kontak kapattı, Bursa’da işçilere “dere suyu” içirildiği ortaya çıktı. Uganda’da demokrasi internet fişiyle çekilirken, Amerika kendi içindeki “ICE” isyanıyla boğuştu.
GENEL BAKIŞ | BU HAFTA NEREDE NE OLDU?
- Ortadoğu: Ekonomik krizden siyasal rejim tartışmalarına evrilen protestolar
- Avrupa: Demokrasi, dış politika, çevre ve emek temelli eylemler
- Amerika kıtası: Göç, emek ve kimlik eksenli karşıt sokak hareketleri
- Asya: Siyasal rejim, küresel politikalar ve yaşam maliyeti itirazları
- Afrika: (Bu hafta sınırlı görünürlük) ancak yapısal ekonomik huzursuzluk zeminini koruyor
🗓️ 12 OCAK 2026 PAZARTESİ
“İran’da Kanlı Pazartesi ve Bursa’da Modern Kölelik”
Haftanın ilk günü İran’da protestolar, hayat pahalılığı ve işsizlik üzerinden yeniden görünürlük kazandı. Ancak talepler yalnızca ekonomik değildi. Sokakta en sık duyulan vurgu, ekonomik krizin molla rejiminin kötü yönetimiyle doğrudan bağlantılı olduğu yönündeydi.
🇮🇷 İRAN: Halkın Öfkesi!
Rejim karşıtı gösteriler 15. gününde kitlesel bir “halk ayaklanmasına” dönüştü.
- Olay: Tahran Kapalı Çarşısı (Grand Bazaar) esnafı kepenk kapatarak greve katıldı ki bu, rejimin en güçlü dayanağı kabul edilen esnafın “bile” isyan ettiği anlamına geliyordu.
- Bilanço: İnsan hakları örgütleri (HRANA), ölü sayısının 544’e ulaştığını duyurdu. HRANA, 11 Ocak 2026 itibarıyla ülke genelindeki 585 noktada “teyit edilen” 483’ü protestocu, 544 ölüm vakasının yaşandığını, 579 ölüm vakasının da halen araştırılmakta olduğunu bildirdi.
- Detay: Rejim, interneti tamamen kesti (Blackout). Ancak Starlink terminalleri sayesinde görüntüler dünyaya sızdı.
🇹🇷 TÜRKİYE: ZEM Narenciye Skandalı
Bursa Yenişehir’de “modern kölelik” ifşa oldu.
- Skandal: Çay Holding’e bağlı ZEM Narenciye işletmesinde çalışan işçiler, kendilerine temiz su verilmediğini, “Ayaz köyü deresi suyunun” içme suyu olarak dayatıldığını ve zehirlendiklerini açıkladı.
- Hak Gaspı: Tazminatlarını isteyen işçiler “Kod 48” ile (ahlak dışı davranış suçlamasıyla) işten atıldı. Bu olay, Türkiye’deki tarım işçilerinin güvencesizliğini yüzümüze çarptı.
🇨🇦 Kanada – Göçmen Karşıtı Eylemler
Toronto’da göçmen karşıtı gruplar sokaktaydı. Bu eylemler, Kuzey Amerika’da giderek sertleşen göç ve kimlik tartışmalarının yeni bir halkasıydı.
🇺🇸 ABD & VENEZUELA: “Monroe Doktrininden Donroe Doktrinine“
- Gerilim: Başkan Trump, Venezuela lideri Maduro’nun tutuklanması sonrası Küba’ya ültimatom verdi: “Venezuela petrolü bitti, ya anlaşın ya sonuçlarına katlanın.” Latin Amerika sokakları “Yankee Go Home” sloganlarıyla inledi.
🗓️ 13 OCAK 2026 SALI
“Paris’ten Seul’e İsyan Sokakta!”
🇮🇷 İran – Baskıya Rağmen Süreklilik
Devlet baskısına rağmen İran’da farklı şehirlerde küçük ama kararlı gruplar sokakta kalmaya devam etti.
🇫🇷 FRANSA: Traktörlerin Öfkesi
Avrupalı çiftçinin kâbusu “Mercosur Anlaşması”na karşı yürütülen çiftçi eylemlerinde “Paris düştü!”
- Eylem: Fransa’nın en büyük çiftçi sendikası FNSEA öncülüğünde 350 traktör Paris’e girdi. Eyfel Kulesi ve Zafer Takı (Arc de Triomphe) saman balyaları ve traktörlerle çevrildi.
- Sebep: AB’nin Güney Amerika’dan ucuz et ve şeker ithal etmesini sağlayan anlaşma. Fransız çiftçi, “Bizi Brezilya’nın hormonlu etine kurban ediyorsunuz” diyerek hükümet binalarına gübre döktü.
🇩🇰 Danimarka / 🇬🇱 Grönland – “Hands Off Greenland”
Kopenhag ve Nuuk’ta yapılan “Hands off Greenland” protestoları, yalnızca çevre duyarlılığı değil; dış müdahaleye karşı egemenlik talebi de içeriyordu. Bu eylemler, iklim krizi ile jeopolitiğin kesiştiği yeni protesto biçimini de temsil ediyor.
🇰🇷 GÜNEY KORE: Seul’de Hayat Durdu
- Grev: Seul Otobüs Sendikası, ücret artışı talebiyle greve gitti. Şehrin otobüslerinin %93’ü (6.500 araç) garajdan çıkmadı. 10 milyonluk metropolde kaos yaşandı.
🇹🇷 TÜRKİYE: Meteorolojik Alarm
- Uyarı: İstanbul ve Marmara için “Sarı Kod” verildi. Kar kapıda.
🗓️ 14 OCAK 2026 ÇARŞAMBA
“İstanbul’da Bir Çocuk Öldürüldü, İran’da Cenaze Savaşları”
🇹🇷 TÜRKİYE: Atlas Çağlayan Cinayeti
Toplumsal şiddet sarmalı Güngören’de 17 yaşındaki bir çocuğu aldı.
- Olay: 17 yaşındaki Atlas Çağlayan, “yan bakma” tartışması yüzünden 15 yaşındaki E.Ç. tarafından bıçaklanarak öldürüldü.
- Tepki: Olay basit bir adli vaka olmaktan çıktı. Toplum, “çocukların elinde bıçak, belinde silah” gerçeğiyle yüzleşti. Sosyal medyada “Adalet Nerede?” etiketiyle başlayan tepkiler sokağa taşma sinyali verdi.
🇮🇷 İRAN: Yas ve Öfke
Bazı protestocular hakkında verilen ağır cezalar, eylemlerin insan hakları boyutunu öne çıkardı. Uluslararası kamuoyu da bu noktada daha görünür tepki vermeye başladı.
- Hamle: Rejim, öldürülen 100 güvenlik görevlisi için devlet töreni düzenleyerek gövde gösterisi yapmaya çalıştı.
- Karşı Hamle: Protestocular ise kendi kayıpları için “yas törenlerini” devrimci mitinglere dönüştürdü. Arak ve Kerec şehirlerinde karakollar taşlandı.
🗓️ 15 OCAK 2026 PERŞEMBE
“Boğaziçi’nde 5. Yıl ve Uganda’da Karanlık Seçim”
🇫🇷 Fransa / 🇬🇧 İngiltere – İran Dayanışma Eylemleri
Paris ve Londra’da İran diasporasının öncülüğünde düzenlenen protestolar, haftanın önemli kırılma noktalarından biriydi.
🇹🇷 TÜRKİYE: Boğaziçi Direniyor
- Yıl Dönümü: Boğaziçi Üniversitesi’ne kayyum rektör atanmasının 5. yılında akademisyenler ve öğrenciler 1238. kez “Kabul Etmiyoruz, Vazgeçmiyoruz” dedi.
- Eylem: Güney Kampüs’te polisin yoğun ablukasına rağmen kitlesel yürüyüş yapıldı. Vekillerin de katıldığı eylemde, “Kayyumlar gidecek biz kalacağız” sloganları atıldı.
🇺🇬 UGANDA: Demokrasiye Format Atıldı
- Seçim: Uganda’da halk sandık başına gitti. 40 yıldır iktidarda olan Yoweri Museveni, seçimi kaybetmemek için tüm ülkenin internetini kesti.
- Baskı: Muhalefet lideri Bobi Wine ev hapsine alındı, kampanya ekibi gözaltına alındı. Başkent Kampala sokaklarında asker ve protestocular çatıştı.
🇺🇸 ABD: “ICE” Protestoları
- İsyan: Göçmenlik polisi (ICE) ajanlarının Minneapolis’te Renee Nicole Good adlı bir şairi öldürmesi, Amerika’yı karıştırdı. “Katil Devlet” sloganlarıyla federal binalar kuşatıldı.
🗓️ 16 OCAK 2026 CUMA
“Ekonomide Altın Vuruş ve Yargı Darbesi”
🇺🇸 ABD: Fed’e Siyasi Baskın
- Kriz: Trump yönetimi, faiz indirmediği için Fed Başkanı Jerome Powell’a “cezai soruşturma” açtı. Gerekçe “tadilat masrafı” olsa da piyasa bunu “Merkez Bankası’na darbe” olarak okudu. Dolar küresel çapta dalgalandı.
🇺🇸 ABD – Minneapolis – Anti-ICE Protestoları
Federal göç politikalarına karşı düzenlenen protestolar, sağcı gruplarla karşı karşıya geldi. Aynı meydanda iki farklı dünya görüşü görünür hale geldi.
🇹🇷 TÜRKİYE: Altın Zirvede, Beşiktaş Kupada
- Ekonomi: Güvensizlik ortamı vatandaşı altına itti. Gram altın 6.400 TL sınırını zorladı.
- Spor: Beşiktaş, Türkiye Kupası’nda Keçiörengücü’nü 3-0 yenerek moral buldu.
🇧🇩 BANGLADEŞ: “Emek Ucuz, Can Bedava Değil”
- Eylem: ABD’nin gümrük vergilerini artırması sonrası işten çıkarmalarla yüzleşen tekstil işçileri Dakka’yı kilitledi. Hazır giyim devlerine üretim yapan fabrikalar ateşe verildi.
🗓️ 17 OCAK 2026 CUMARTESİ
“Küresel Ticarette İmza, Sokakta Kavga”
🇪🇺 AVRUPA & 🌎 G. AMERİKA: Tarihi İmza
- Olay: 25 yıllık pazarlık bitti. Paraguay’da AB-Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması imzalandı.
- Sonuç: Avrupa sanayi ürünü satacak, Güney Amerika ucuz et ve gıda.
- Sokak: İrlanda, Fransa ve Polonya’da çiftçiler “İhanet Anlaşması” diyerek AB bayraklarını yaktı.
🇺🇸 ABD: Minneapolis Savaşı
- Çatışma: 6 Ocak Kongre baskını sanığı Jake Lang, “Müslüman Karşıtı” yürüyüş düzenlemek istedi. Binlerce anti-faşist (Antifa) ve sivil haklar savunucusu Lang ve grubunu kovaladı. Polis müdahale etmekte zorlandı.
🇬🇧 İngiltere – Londra – Çin Büyükelçiliği Protestosu
Çin’in Londra’da planladığı yeni büyükelçilik binasına karşı düzenlenen eylemler, yerel demokrasi ile küresel güç ilişkilerinin çatışmasını gözler önüne serdi.
🇹🇷 TÜRKİYE: Fenerbahçe Seriye Bağladı
- Spor: Fenerbahçe, Eyüpspor’u 3-0 yenerek 2026’ya “gol yemeden” devam etti. Şampiyonluk yarışında psikolojik üstünlüğü ele aldı.
🗓️ 18 OCAK 2026 PAZAR
“Kuryeler Kontak Kapattı, Cimbom Yara Aldı”
🇹🇷 TÜRKİYE: Kurye İsyanı ve Galatasaray Şoku
- Emek: Yemeksepeti ve diğer platform kuryeleri, düşük zamları ve “esnaf kurye” sömürüsünü protesto etmek için 3 günlük kontak kapatma eylemine başladı. Türkiye genelinde siparişler durma noktasına geldi. Slogan: “Sefalet Ücretine Teslimat Yok.”
- Spor: Lider Galatasaray, evinde Gaziantep FK ile 1-1 berabere kalarak şampiyonluk yolunda beklenmedik bir yara aldı.
- Tenis: Avustralya Açık başladı. Milli tenisçi Zeynep Sönmez, ilk turu geçerek tarih yazdı.
YAKIN PLAN…
🇮🇷 İRAN: Dönülmez Akşamın Ufku
- Durum: Hafta biterken İran’da yargı, protestocular için idam cezaları istemeye başladı. Ancak sokak geri adım atmadı. “Diktatöre Ölüm” sloganları geceyi aydınlattı.
İRAN: “ŞİMDİLİK BASTIRILDI” AMA…
12-18 Ocak 2026 haftası, İran İslam Cumhuriyeti tarihi açısından bir dönüm noktası oldu. 28 Aralık 2025’te Tahran’da başlayan protestolar, bu hafta itibarıyla ülkenin 31 eyaletine yayılan, 180 şehri ve 512 farklı lokasyonu etkisi altına alan kitlesel bir ayaklanmaya dönüştü. Bu hareketliliği 2009 Yeşil Hareketi veya 2019 benzin zammı protestolarından ayıran temel faktör, eylemcilerin taleplerinin reformist değil, rejimin tamamen lağvedilmesine yönelik “devrimci” bir nitelik taşımasıydı.
Krizi Tetikleyen Dinamikler: İran’da Aralık sonundan itibaren büyüyen olaylarını anlamak için, protestoların arka planındaki iki ana kırılma noktasını gözden kaçırmamak gerekiyor:
- Haziran 2025 Çatışması: İsrail ile yaşanan 12 günlük yoğun çatışma, İran’ın hava savunma sistemlerinin ve nükleer altyapısının büyük oranda tahrip olmasıyla sonuçlanırken, bu “askeri hezimet”, rejimin “dokunulmazlık” aurasına ciddi hasar verdi ve güvenlik aygıtının otoritesini sarstı.
- Ekonomik İmha: ABD’nin 2018’den beri uyguladığı ve savaş sonrası şiddetlenen yaptırımlar, İran Riyali’nin değerinin %90 oranında erimesine yol açtı. Sadece Haziran 2025’ten bu yana para birimi %40 daha değer kaybetti ve bu durum hiperenflasyonu tetikleyerek orta sınıfı yok etti.
Haftanın ilk günü, protestoların coğrafi sınırları aştığı, dünyanın dört bir yanından yükselen dayanışma eylemleriyle kendini gösterirken, Tahran’ın kalbi sayılan Kapalı Çarşı (Grand Bazaar), esnafın kepenk kapatma eylemiyle fiilen durdu. Tarihsel olarak İran siyasetinde belirleyici bir güç olan “Bazaari” sınıfının greve gitmesi, rejimin ekonomik tabanını kaybettiğinin en güçlü göstergeleri arasında.
- Ahvaz ve Huzistan: Petrol zengini ancak hizmet fakiri Huzistan eyaletinde, işçilerin grevleri sokak gösterileriyle birleşti. Etnik Arap nüfusun yoğun olduğu bölgede, “Ne Gazze ne Lübnan, canım İran’a feda” sloganları, rejimin yürüttüğü vekalet savaşlarına duyulan öfkeyi yansıtıyordu.
- Kayıplar: İnsan hakları örgütleri, 12 Ocak itibarıyla ölü sayısının 192’yi aştığını raporlarken, farklı kaynaklardan gelen görüntü ve bilgiler olaylardaki can kaybı sayısının binlerle ifade edildiğini gösterdi. Güvenlik güçlerinin doğrudan hedef gözeterek ateş açması, rejimin “korku duvarını” yeniden inşa etme çabası olarak değerlendirilirken, sokakların boşalmaması, dünya genelinde “bu defa başka” düşüncesini pekiştirdi.
13 Ocak 2026 (Salı): Rejimin İnkâr Politikası ve Dış Güç Retoriği Sokaklar yanarken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin açıklamaları, devlet ile toplum arasındaki kopuşu netleştirdi. Arakçi, uluslararası basına verdiği demeçte, “Genel olarak İran’daki durum iyidir” diyerek, yaşananları ABD ve İsrail’in bir komplosu olarak nitelendirdi.
- Venezuela Benzetmesi: Arakçi, ABD’nin 3 Ocak’ta Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu tutuklamasıyla sonuçlanan operasyonuna atıfta bulunarak, Washington’un benzer bir senaryoyu Tahran’da uygulamaya çalıştığını iddia etti. Bu retorik, rejimin kendi tabanını (Besic ve Devrim Muhafızları aileleri) konsolide etmek için “dış tehdit” kartını ne kadar agresif kullandığını gösteriyor.
- Siber Karartma: Protestoların organize edilmesini engellemek amacıyla 60 saati aşan internet kesintileri uygulandıysa da Starlink terminalleri ve VPN kullanımı sayesinde görüntülerin dış dünyaya akışı tamamen engellenemedi.
14 Ocak 2026 (Çarşamba): Yas Törenlerinin Savaşı Çarşamba günü, İran sokakları sembolik bir savaşa sahne oldu. Rejim, protestolarda öldürülen 100’den fazla güvenlik görevlisi için Tahran’da devasa bir devlet cenaze töreni düzenledi. Devlet televizyonu bu törenleri “şehitlere saygı” başlığıyla canlı yayınlarken, amaç rejimin hala güçlü bir halk desteğine sahip olduğu illüzyonunu yaratmaktı.
- Karşı Cenazeler: Buna karşılık, protestocular da kendi kayıplarını defnetmek ve Şii geleneğindeki “40. gün” (Erbaîn) yas döngülerini başlatmak için toplandılar. Arak ve Kerec gibi şehirlerde cenaze törenleri, en radikal rejim karşıtı sloganların atıldığı mitinglere dönüştü.
15-16 Ocak 2026 (Perşembe-Cuma): “Kadın, Yaşam, Özgürlük” ve Muhalefetin Birleşmesi Haftanın ikinci yarısında, hareketin liderliğinde kadınların rolü daha da belirginleşti. 2022’de Mahsa Amini’nin ölümüyle başlayan süreç, 2026’da kadınların sadece başörtüsü zorunluluğuna değil, tüm siyasi sisteme meydan okuduğu bir yapıya büründü.
- Sürgündeki Liderlik: Sürgündeki eski veliaht prens Rıza Pehlevi, olayların 15. gününde yaptığı açıklamada Tahran’a dönme planlarından bahsetiyse de analistler genel olarak Pehlevi’nin sahadaki etkisini sınırlı buluyor. İran’daki eylemlerin “lidersiz” karakteri aşağı yukarı tüm analistlerin birleştiği ve altını çizdiği bir nokta.
- İnsan Hakları İhlalleri: İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), 16 Ocak’ta yayınladığı raporda, güvenlik güçlerinin “kitlesel katliamlar” gerçekleştirdiğine dair kanıtların arttığını duyurdu. Özellikle Kürdistan eyaletinde rejim güçleri tarafından ağır silahların kullanıldığı ileri sürülüyor.
ABD Başkanı Trump, 16 Ocak’ta yaptığı açıklamada “İran’da idam cezalarının durdurulduğuna ilişkin” bir bilgi paylaştıysa da, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “bu tür açıklamaları sorumsuzca bulduklarını” belirtti. Uluslararası kamuoyunda gündeme gelen 26 yaşındaki İrfan Soultani’nin akıbeti ise belirsiz. Soultani’nin gözaltına alındığı ve 15 Ocak’ta idam edileceği duyurulmuştu.
17-18 Ocak 2026 (Hafta Sonu): Dönülmez Nokta Hafta sona ererken, rejim ve halk arasındaki köprülerin tamamen atıldığı görülüyor. Yargı erkinin protestoculara karşı “muharebe” (Allah’a karşı savaş açma) suçlamasıyla idam cezaları istemesi, korku iklimini pekiştirmeyi amaçlasa da, sokaktaki öfkeyi dindirememiş görünüyor.
Türkiye: Ekonomik Kriz, Artan Sömürü, Yoksulluk ve Şiddet
ABD Doları Tarihi Zirvesinde!
12-18 Ocak 2026 haftası, Türkiye ekonomisi açısından sıkıntılı bir hafta oldu. Haftaya 43.15 TL ile giriş yapan ABD Doları, hafta içinde 43.30 TL yi test ederek, “tüm zamanların rekorunu” kırdı.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “kabul edilemez sefalet ücreti” olarak nitelediği 20.000 TL’lik en düşük emekli maaşı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda AKP-MHP oylarıyla kabul edilerek Genel Kurul’a havale edildi.
- Döviz Kuru: Hafta başında 43.15 seviyesinde olan Dolar/TL kuru, hafta içinde 43.30 ile tüm zamanların en yüksek seviyesini test etti. Euro/TL ise 50.36 bandını aştı.
- Reel Etki: İthalata bağımlı bir ekonomi olan Türkiye’de, kurdaki bu artış anında akaryakıt, gıda ve enerji fiyatlarına yansıdı. Son 12 ayda %22’yi aşan değer kaybı , sabit gelirli vatandaşın alım gücünü dramatik bir şekilde eritti.
Tarımsal Emek Sömürüsü: “Zem Narenciye” Skandalı
Yer: Yenişehir, Bursa ve Çukurova Bölgesi Tarih: 12-14 Ocak 2026
Türkiye’deki ekonomik krizin en çıplak yüzü, tarım işçilerinin yaşadığı dramla ortaya çıktı. Bursa’nın Yenişehir ilçesinde faaliyet gösteren Çay Holding’e bağlı Zem Narenciye işletmesinde yaşananlar, “modern kölelik” tartışmalarını bir kez daha alevlendirdi.
- Olayın Gelişimi: İşçiler, yıllardır maruz kaldıkları kötü çalışma koşullarını, 14 Ocak’ta yaptıkları bir basın açıklamasıyla kamuoyuna duyurdular. İddiaya göre işçilere temiz içme suyu yerine, zehirli atık riski taşıyan Ayaz köyü deresi suyu içirildi ve bu durum toplu zehirlenmelere yol açtı.
- Hak Gaspı: Maaşların ve mesai ücretlerinin ödenmemesi üzerine Temmuz 2025’te Jandarma’ya başvuran işçiler, işveren tarafından “Kod 48” (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) gerekçesiyle tazminatsız olarak işten çıkarıldılar. Bu durum, işçilerin hem kıdem tazminatlarını kaybetmesine hem de işsizlik maaşından yararlanamamasına neden oldu.
- Çukurova’da Ücret Mücadelesi: Eş zamanlı olarak Mersin ve Adana bölgesinde narenciye işçileri ile işverenler (elçiler) arasında yürütülen pazarlıklar sonuçlandı. Anlaşmaya göre günlük yevmiye 1.500 TL (yaklaşık 34 Dolar) olarak belirlenmesine rağmen Silifke bölgesinde işverenlerin 1.300 TL dayattığı ileri sürülüyor.
Kuryelerin “Kontak Kapatma” Eylemi
Yer: Başta İstanbul, Ankara, İzmir olmak üzere ülke geneli Tarih: 18-20 Ocak 2026 (Planlanan ve Başlayan Eylem)
Haftanın en organize ve etkili emek hareketi, dijital platform ekonomisinin belkemiği olan motosikletli kuryelerden geldi.
- Eylemin Nedeni: Akaryakıt zamları, vergi artışları ve motosiklet bakım maliyetlerinin döviz kuruna endeksli olarak artması, kuryelerin kazançlarını eritiyor. Özellikle Yemeksepeti gibi platformların paket başı ücretlerde yaptığı artışların (%62 iddia edilse de) reel enflasyonun altında kalması bardağı taşıran son damla oldu.
- Talepler: Kuryeler, paket başı ücretlerin artırılmasını, kilometre ücretlerinin sabitlenmesini ve “esnaf kurye” modelinin getirdiği gider yükünün (Bağ-Kur, vergi, yakıt) hafifletilmesini talep ediyorlar.
- Eylem: 18 Ocak Pazar günü itibarıyla binlerce kurye “kontak kapatma” eylemini başlattı.
Toplumsal Şiddet ve Adalet Arayışı: Atlas Çağlayan Vakası
Yer: Güngören, İstanbul Tarih: 14 Ocak (Olay), 15 Ocak (Cenaze/Protesto)
Ekonomik krizin yarattığı toplumsal gerilim, şiddet sarmalını besleyerek trajik bir çocuk cinayetine daha zemin hazırladı.
- Olay: 14 Ocak akşamı, İstanbul Güngören’de 15 yaşındaki E.Ç., “yan bakma” tartışması yüzünden 17 yaşındaki Atlas Çağlayan‘ı bıçaklayarak öldürdü.
- Protesto ve Siyasi Tepki: 15 Ocak’ta Kazlıçeşme Mezarlığı’nda düzenlenen cenaze töreni, kitlesel bir protesto eylemine dönüştü. Arkadaşları mezara kırmızı güller bırakırken, olayın siyasi boyutu CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu’nun verdiği soru önergesiyle meclise taşındı.
- Sosyal Medyada Tepkiler: 17 yaşındaki Atlas’ın katledilmesi sosyal medyada büyük bir tartışmaya neden olurken suç işleyen çocukların “suça sürüklenen çocuk” kapsamından çıkarılarak daha yüksek cezalarla cezalandırılmaları talep ediliyor.
TRT’den Ülkenin Tüm Sorunlarına Çare: Gökkuşağı Faşizmi Belgeseli
TRT, Tabii Platformu üzerinden “Aile kurumuna karşı en büyük tehdit: Gökkuşağı Faşizmi” başlıklı bir belgeselin tanıtım kampanyasına başladı. Kurumdan yapılan açıklamaya göre Gökkuşağı Faşizmi Belgeselinin konusu şöyle aktarılıyor: “Bu belgesel serisi; LGBTQ+ lobisinin amacını, işleyiş şekillerini ve etki alanını gözler önüne seriyor. Uzman görüşlerine, zulme maruz kalan insanların kişisel hikâyelerine, bilimsel araştırmalara ve toplumsal bakış açılarına başvuran bu belgesel aynı zamanda gökkuşağı faşizmine bir antitez üretiyor.”
Hak savunucuları, TRT’nin uluslararası yasalara ve Anayasaya aykırı biçimde “halkın bir kesimini, bir diğer kesim üzerinde kin ve nefrete yönlendirme” suçu işlediğini vurgulayarak söz konusu belgeselin yayınının durdurulmasını talep ediyorlar.
AVRUPA KALESİ’NDE TARIMSAL KUŞATMA
AB-Mercosur Anlaşması: Çiftçinin Kâbusu
12-18 Ocak haftası, Avrupa tarım sektörü için 25 yıllık bir korkunun gerçeğe dönüştüğü hafta oldu. 17 Ocak Cumartesi günü, Paraguay’ın başkenti Asuncion’da, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Mercosur liderleri (Brezilya, Arjantin, Paraguay, Uruguay), dünyanın en büyük serbest ticaret bölgelerinden birini oluşturan anlaşmayı imzaladılar.
- Anlaşmanın İçeriği: Anlaşma, taraflar arasındaki gümrük vergilerinin %91’ini kaldırıyor. Avrupa, Güney Amerika pazarına otomotiv, makine ve kimyasal ürün satma hakkı kazanırken; karşılığında Güney Amerika ülkelerine ucuz et, şeker ve kümes hayvanı ihraç etme kotası tanıyor.
- Çatışma: Avrupalı çiftçiler, bu anlaşmayı “haksız rekabet” olarak nitelendirerek sokaklara döküldüler. Brezilya ve Arjantin’deki üretimin, AB’de yasaklanan hormonlar ve pestisitler kullanılarak çok daha ucuza mal edildiğini vurgulayan çiftçiler bu durumun Avrupa tarımını iflas ettireceğini savunuyorlar.
Paris Kuşatması ve Kıta Çapında Eylemler
Fransa: Anlaşmanın imzalanacağını öngören Fransız çiftçiler, hafta boyunca Paris’i abluka altına aldılar.
- 13-14 Ocak: Fransa’nın en büyük çiftçi sendikası FNSEA öncülüğünde 350 traktör Paris sokaklarına girerek Ulusal Meclis’in (Assemblée Nationale) önünü kapattı. Daha radikal bir grup olan Coordination Rurale, Eyfel Kulesi ve Zafer Takı’nın (Arc de Triomphe) çevresini traktörlerle sararak turistlerin ve trafiğin akışını kesti.
- Siyasi Kriz: Çiftçiler, hükümet binalarının önüne tonlarca patates ve gübre dökerek tepkilerini gösterdiler. Fransa Cumhurbaşkanı Macron, anlaşmaya karşı olduğunu belirtse de, AB içindeki oylamada Fransa’nın vetosunun aşılması (nitelikli çoğunluk ile), Macron’u “etkisiz” ve “Brüksel’e teslim olmuş” bir lider konumuna düşürdü. Bu durum, Marine Le Pen gibi aşırı sağ figürlerin kırsal kesimdeki desteğini artırıyor.
Almanya ve İrlanda: Protestolar Fransa ile sınırlı kalmadı ve “domino etkisi” yarattı.
- İrlanda: Binlerce İrlandalı sığır yetiştiricisi, Arjantin etinin piyasayı dolduracağı korkusuyla yollara döküldü.
- Almanya: Alman çiftçiler, hem Mercosur anlaşmasına hem de yerel sübvansiyon kesintilerine karşı otoyol kapatma eylemlerini sürdürdüler.
Gelecek Projeksiyonu: Sendikalar, 20 Ocak’ta Strazburg’daki Avrupa Parlamentosu önünde devasa bir gösteri planladıklarını duyurdular. Gelişmeler, Avrupa’da tarımsal huzursuzluğun kış boyunca devam edeceğini gösteriyor.
AMERİKA KITASI – MÜDAHALE VE İÇ ÇATIŞMA
ABD: İçeride İsyan, Dışarıda Operasyon
12-18 Ocak haftası, ABD için hem iç güvenlik hem de dış politika açısından son derece türbülanslı geçti.
İç Güvenlik: ICE Karşıtı Ayaklanma ABD’nin Minneapolis ve Portland şehirlerinde yaşanan olaylar, federal hükümet ile sivil toplum arasındaki gerilimi kopma noktasına getirdi.
- Tetikleyici Olay: Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ajanlarının, Minneapolis’te 37 yaşındaki ABD vatandaşı Renée Nicole Good‘u ve Portland’da başka bir sivili öldürmesi, ülke çapında infiale yol açmıştı.
- Politik Kutuplaşma: Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, olayları “meşru müdafaa” olarak savunmuş ve ölenleri “radikal solcu saldırganlar” olarak nitelendirmişti. Trump, protestolara karşı İsyan Yasası’nı (Insurrection Act) devreye sokarak orduyu göreve çağırma tehdidinde bulunmuştu.
- Protestolar: 10-12 Ocak hafta sonundan başlayarak hafta boyunca 1.000’den fazla noktada ICE karşıtı gösteriler düzenlendi. 16 Ocak’ta ProPublica’nın yayınladığı raporda, ICE ajanlarının ABD vatandaşlarını tutukladığı ve yasaklı “boğma taktiklerini” (chokeholds) kullandığının belgelenmesi öfkeyi daha da artırdı.
Dış Politika: Venezuela Operasyonu ABD’nin 3 Ocak 2026’da gerçekleştirdiği ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun tutuklanarak New York’a kaçırılmasıyla sonuçlanan operasyonun yankıları bu hafta da sürdü.
- Caracas’ta Durum: 16 Ocak’ta başkent Caracas’ta, Maduro yanlıları ve karşıtları sokaklara döküldü.
Güney Amerika’nın Tepkisi
ABD’nin bu agresif dış politikası, kıtanın geri kalanında sert tepkiyle karşılandı.
- Brezilya ve Arjantin: 15 Ocak’ta Rio de Janeiro’daki ABD Konsolosluğu önünde ve hafta boyunca Buenos Aires’teki ABD Büyükelçiliği önünde kitlesel protestolar düzenlendi. Bu eylemler, Maduro’ya destekten ziyade, ABD’nin Latin Amerika’daki “büyük sopa” politikasının geri dönüşüne duyulan öfkeyi yansıtıyor.
- Stratejik Dönüş: Güney Amerika ülkelerinin aynı hafta içinde AB ile Mercosur anlaşmasını imzalaması (17 Ocak), ABD etkisine karşı Avrupa ile denge kurma stratejisi olarak okunuyor.
ASYA’DA EMEK, DEMOKRASİ VE BASKI
Güney Kore: Seul Otobüs Grevi
Tarih: 13-15 Ocak 2026
Asya’nın teknoloji ve sanayi devi Güney Kore, başkent Seul’de yaşanan devasa bir grevle sarsıldı.
- Olay: Seul Şehri Otobüs İşçileri Sendikası, ücret artışı ve emeklilik yaşı konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle 13 Ocak’ta greve gitti. Bu eylem, şehrin otobüs filosunun %93’ünü (yaklaşık 6.540 araç) garajlara hapsederek 10 milyonluk metropolü felç etti.
- Sonuç: 14 Ocak gece yarısına kadar süren müzakereler sonucunda, işçiler %2,9 ücret artışı ve emeklilik yaşının kademeli olarak uzatılması (65 yaşa kadar) konusunda anlaşmaya vardı ve grev 15 Ocak sabahı sona erdi.
Bangladeş: Tekstil Sektörü ve Medya Saldırıları
Tarih: 12-17 Ocak 2026
- Tekstil İşçileri: Bangladeş ekonomisinin %84’ünü oluşturan hazır giyim sektörü, ABD’nin uyguladığı yeni gümrük vergileri ve düşen siparişler nedeniyle derin bir kriz yaşıyor. İşçiler, Dakka ve Gazipur’da otoyolları kapatarak hem ABD elçiliğini protesto ettiler hem de asgari ücretlerin ödenmesini talep ettiler.
- Basın Özgürlüğü: 17 Ocak’ta, ülkenin en büyük gazeteleri The Daily Star ve Prothom Alo‘nun ofisleri, aşırı dinci gruplar tarafından basılarak yağmalandı. Saldırganlar, gazeteleri “Hindistan ajanı” olmakla suçlarken, geçici hükümet lideri Muhammed Yunus da bu kez gazeteciler tarafından “basını koruyamamakla” suçlandı. Gazeteciler can güvenliği talebiyle sokağa döküldüler.
Hindistan: Büyük Grev Hazırlığı Sürüyor
Hindistan’da sendikalar (CITU), 12 Şubat’ta yapılması planlanan genel grev öncesinde 12-18 Ocak haftasını seferberlik haftası ilan ettiler. Modi hükümetinin getirdiği 4 yeni İş Kanunu (Labour Codes), işten çıkarmayı kolaylaştırdığı ve grev hakkını kısıtladığı gerekçesiyle protesto ediliyor.
AFRİKA – SEÇİMLER VE GEÇİM DERDİ
Uganda: Demokrasi Sancısı
Tarih: 15-16 Ocak 2026
Uganda’da 15 Ocak’ta yapılan genel seçimler, kıtadaki demokratik gerilemenin yeni bir örneğini oluşturdu.
- Seçim Süreci: Oylama, iktidarın tam bir internet karartması altında gerçekleşti.
- Sonuç ve Tepki: 40 yıldır iktidarda olan Yoweri Museveni, oyların %72’sini alarak 7. dönemini “garantiledi”. Muhalefet lideri Bobi Wine’ın destekçileri ve halk, sonuçları protesto etmek için Kampala sokaklarına dökülürken, polis göstericilere çok sert müdahale etti.
Nijerya: Yoksulluk ve Güvenlik Protestoları
Petrol zengini Nijerya’da, 2026 projeksiyonlarına göre halkın %62’sinin yoksulluk sınırının altında yaşaması beklenirken, bu hafta Nijerya İşçi Kongresi (NLC) liderliğinde Benue, Osun ve Abia eyaletlerinde kitlesel yürüyüşler düzenlendi. Protestocular, artan gıda fiyatlarını (gıda enflasyonu) ve ülkeyi saran adam kaçırma/haydutluk olaylarını protesto ediyorlar.
Bu Hafta, Haftalık Araştırma Servisi tarafından hazırlanmıştır.
